Un proxecto que nace dun libro e medra como relato colectivo

O proxecto “Mans que teceron futuro”, impulsado pola Asociación Boirense de Empresas (ABE), nace a partir da edición do libro homónimo e evoluciona cara a unha iniciativa integral que combina cultura, empresa e sociedade nunha proposta cohesionada e con vocación transformadora. O que comezou como unha publicación editorial convértese así nun proxecto global, articulado a través de diferentes accións conectadas entre si e desenvolvidas ao longo do mes de abril, que constrúen un relato compartido arredor do papel das mulleres no desenvolvemento do territorio.

Esta iniciativa responde a unha visión estratéxica clara: dar visibilidade á contribución das mulleres ao tecido económico e social de Boiro, ao tempo que se reforza o ecosistema empresarial local mediante o coñecemento, a inspiración e a conexión entre persoas, experiencias e xeracións. “Mans que teceron futuro” non só pon o foco no pasado, senón que establece pontes cara ao presente e ao futuro, xerando un espazo de recoñecemento e proxección.

O proxecto constrúe un relato conxunto que recoñece o legado das mulleres no ámbito empresarial, visibiliza referentes reais do noso entorno e promove a inspiración de novas xeracións de persoas emprendedoras. Neste sentido, actúa como unha ferramenta de dinamización que reforza valores clave como a igualdade, o compromiso co territorio e a posta en valor do talento local.

Entre os seus principais obxectivos atópanse poñer en valor a contribución das mulleres ao desenvolvemento económico e social de Boiro, xerar referentes próximos que impulsen o emprendemento, visibilizar o talento feminino —tanto histórico como actual— e consolidar o compromiso da ABE coa igualdade. Todo isto intégrase nun enfoque transversal que conecta cultura, empresa e sociedade, fortalecendo un relato común que contribúe ao desenvolvemento sostible e á identidade colectiva do territorio.

Catro accións, un mesmo relato

O proxecto estrutúrase arredor de catro accións complementarias que conectan pasado, presente e futuro.

Unha obra para recuperar a memoria

A publicación do libro Mans que teceron futuro, de Antón Rodríguez Gallardo e prologado por Ana Cabana Iglesia, constitúe o punto de partida deste proxecto. A obra recolle unha investigación rigorosa sobre a vida e traxectoria de mulleres de Boiro que desempeñaron un papel clave en ámbitos como o comercio, a industria, a política ou a reivindicación social, ofrecendo unha visión profunda e documentada da súa contribución ao desenvolvemento do territorio.

Máis alá do seu valor cultural, o libro representa unha ferramenta de gran relevancia social, xa que permite recuperar a memoria colectiva, recoñecer o liderado feminino e sentar as bases sobre as que construír novas accións e contidos. Neste sentido, convértese nun elemento vertebrador do proxecto, capaz de conectar pasado, presente e futuro a través dun relato sólido e compartido.

Experiencias reais para inspirar

A mesa redonda “Mans que teceron futuro: experiencias inspiradoras no camiño de emprender” traslada o foco do proxecto ao presente, establecendo unha conexión directa entre o legado recollido no libro e a realidade actual do emprendemento.

A través da participación de diferentes perfís empresariais, ofrécese unha visión práctica, diversa e realista do proceso de emprender, achegando experiencias persoais que permiten comprender tanto os retos como as oportunidades que implica iniciar e consolidar un proxecto empresarial.

No encontro participan Diana Torrado Otero, Banco Mediolanum, Lola García Sánchez e Librería Nobel Boiro, mentres que a moderación corre a cargo de Tomás Estévez e a presentación será realizada por Daniel García.

Este formato de diálogo permite poñer en valor a experiencia directa das persoas participantes, xerando un espazo de aprendizaxe compartida e inspiración para novas iniciativas emprendedoras.

Creatividade, empresa e talento feminino

A 12ª edición de Fálame Sempre supón o broche ao proxecto “Mans que teceron futuro” cun encontro centrado en empresas creativas lideradas por mulleres, poñendo en valor o talento, a innovación e a diversidade de iniciativas que están a transformar o tecido empresarial local.

O formato escollido, tipo Pecha Kucha, aposta por unha presentación dinámica, áxil e visual, na que cada proxecto comparte a súa experiencia de maneira concisa pero inspiradora, favorecendo un relato directo, próximo e de alto impacto.

Neste encontro participan Vanesa Hermo, ULA Libraría Social a través de Maitane Vicente, Nuska Chousa, Frutas Reyjosa representada por Ramona Pouso e Alicia Regueira, así como A de Lola representada por Lola Castro e María Abuín.

Este evento reflicte o espírito do proxecto, poñendo o foco na creatividade, na experiencia compartida e no papel das mulleres como motor de innovación e desenvolvemento económico no territorio.

Serie dixital

A serie dixital “Mans que teceron futuro” forma parte do proxecto global co mesmo nome, unha iniciativa que busca recuperar, poñer en valor e difundir a memoria das mulleres que contribuíron a construír o tecido social e económico de Boiro. A través de publicacións semanais en redes sociais, preséntanse historias reais cun enfoque coidado, visual e narrativo, adaptado aos formatos actuais, co obxectivo de achegar este legado á cidadanía e, especialmente, ás novas xeracións. Esta liña dixital non só complementa o proxecto, senón que amplía o seu alcance, reforzando a conexión coa comunidade e reivindicando a memoria como parte activa do presente.

LUÍSA VILÁ

Entre dúas beiras e un mesmo oficio

Luísa Vilá medrou nun Boiro profundamente ligado ao mar e á actividade conserveira, nun contexto marcado pola presenza dos almacéns de salga e pola influencia da colonia catalá asentada na zona do Chazo. A súa infancia e mocidade transcorreron entre o traballo, a vida familiar e unhas relacións sociais condicionadas polas normas e costumes dunha época onde o papel das mulleres estaba fortemente delimitado.

Como tantas outras mulleres da súa xeración, a súa vida estivo vencellada ao esforzo diario e á contribución silenciosa á economía familiar e local. O matrimonio levouna á outra beira da ría de Arousa, iniciando unha nova etapa lonxe da súa vila natal, aínda que sen romper nunca o vínculo emocional e identitario con Boiro.

A historia de Luísa representa a de moitas mulleres que, desde a discreción e o traballo constante, axudaron a sosteñer sectores fundamentais para o desenvolvemento económico da comarca. Mulleres que conectaron territorios, familias e xeracións a través do esforzo e da capacidade de adaptación.

“Entre o sal e o mar, tamén se construía futuro.”

CARMEN REBOLLIDO 

Emprender cando todo se derruba

Carmen Rebollido, coñecida como “A Chona”, naceu en Montevideo no seo dunha familia emigrante. O regreso a Boiro marcou o inicio dunha nova vida en Cimadevila, onde asentou o seu proxecto familiar nun contexto social complexo e cheo de dificultades.

O que parecía un futuro estable mudou radicalmente coa viuvez. Lonxe de renderse, Carmen converteuse nun exemplo de fortaleza e capacidade de superación. Nun tempo especialmente duro para as mulleres, asumiu a responsabilidade de sacar adiante á súa familia, combinando esforzo, carácter e visión de negocio.

A súa vida estivo ademais atravesada polas tensións políticas da época e pola persecución sufrida polos seus fillos, unha realidade que engadiu máis dificultades ao día a día dunha muller obrigada a reinventarse constantemente.

A historia de Carmen Rebollido é a dunha muller que soubo transformar a adversidade en determinación, abrindo camiño desde o traballo e a resistencia.

“Cando todo cae, hai quen aprende a levantarse facendo camiño.”

ISABEL MAESTRE

Vivir para os negocios

Isabel Maestre chegou a Galicia desde Zamora e acabou converténdose nunha figura destacada do comercio local nun momento histórico no que o mundo dos negocios estaba reservado case exclusivamente aos homes.

Ao longo de máis de cincuenta anos, desenvolveu unha intensa actividade empresarial marcada pola iniciativa, a intuición comercial e a capacidade para adaptarse aos cambios económicos e sociais do seu tempo. O traballo converteuse no eixo central da súa vida, nunha traxectoria pouco habitual para unha muller da súa xeración.

Soubo identificar oportunidades mesmo en contextos complexos, como os derivados da Segunda Guerra Mundial, e mantivo sempre unha visión avanzada do negocio. A súa carreira tamén estivo marcada por conflitos legais, transformacións económicas e retos persoais, mais nunca abandonou a súa determinación.

A figura de Isabel Maestre simboliza a capacidade das mulleres para liderar, innovar e ocupar espazos historicamente vetados, deixando unha pegada importante na historia económica e social de Boiro.

“O comercio tamén pode ser unha forma de liderado.”

MERCEDES A CHIQUENA

Marchar para poder quedar

Mercedes, coñecida como “A Chiquena”, medrou nun ambiente rural onde desde pequena asumiu tarefas ligadas ao agro, ao coidado do gando e ao mantemento da economía familiar. Como aconteceu con tantas mulleres da súa xeración, a falta de oportunidades obrigouna a buscar unha saída lonxe da casa.

A emigración interior levoua ata Vigo, onde traballou como empregada do fogar en réxime de interna. Foi unha realidade dura e silenciosa, compartida por milleiros de mulleres que sostiveron fogares alleos mentres trataban de construír un futuro mellor para as súas propias familias.

O servizo doméstico foi durante décadas unha das poucas alternativas laborais para moitas mozas procedentes do rural galego. Un traballo invisible e pouco recoñecido, pero fundamental para comprender a historia social e económica do país.

A experiencia de Mercedes representa a de todas aquelas mulleres que tiveron que marchar para seguir pertencendo, mantendo vivas as súas raíces mesmo na distancia.

“Tamén desde a distancia se sosteñen as raíces.”

MANUELA A D’O REXIDOR

Ensinar para transformar

Nun contexto histórico no que o acceso á educación estaba lonxe de ser universal, especialmente para as mulleres, Manuela decidiu converter o ensino nunha ferramenta de transformación social.

Mestra e activista comprometida, desenvolveu a súa traxectoria durante os anos da Segunda República, un período de profundos cambios políticos e sociais no que a educación adquiriu un papel central na construción dunha sociedade máis igualitaria e democrática.

Manuela entendeu desde o principio que ensinar era moito máis que transmitir coñecementos. Para ela, a escola debía servir para formar persoas críticas, libres e conscientes do seu papel na sociedade. Ese compromiso situouna tamén no centro das tensións políticas da época.

Co final da Segunda República e a chegada da represión, moitos dos avances educativos e sociais quedaron truncados. A súa historia reflicte o esforzo dunha xeración de mulleres que apostou pola educación como motor de cambio mesmo nos momentos máis difíciles.

“Educar tamén é unha forma de loitar.”

BRÍGIDA MUÑIZ

Plantar cara ao poder

Brígida Muñiz naceu nunha comunidade agrícola da beiramar marcada polas desigualdades sociais e pola forte presenza das estruturas de poder tradicionais. Nun contexto dominado polo caciquismo e polos límites impostos ás mulleres, decidiu implicarse activamente na vida política e social da súa contorna.

A súa participación pública converteuna nunha figura incómoda para o sistema establecido. Asumiu responsabilidades, posicionouse fronte ás inxustizas e defendeu cambios que cuestionaban a orde tradicional.

Esa actitude tivo consecuencias. Brígida sufriu presións, sancións e episodios de represión nun tempo no que ás mulleres se lles reservaba un papel secundario e afastado da esfera pública. A pesar diso, mantivo a súa determinación e deixou unha pegada clara na memoria colectiva.

A súa historia é a dunha muller que decidiu non aceptar as regras impostas e que apostou pola participación e a loita social como ferramentas para transformar a realidade.

“Hai quen nace para obedecer. E hai quen decide cambiar as regras.”

Galería de fotos do proxecto

Queres saber mais?

Proxecto impulsado e executado pola Asociación Boirense de Empresas e presentado aos premios Luisa Villalta da Deputación da Coruña